Hoe zit het met erfbelasting en mantelzorgwoningen?

De erfbelasting over een mantelzorgwoning wordt beoordeeld op basis van de Successiewet 1956. Doorslaggevend is of de mantelzorgwoning onderdeel uitmaakt van de nalatenschap van de overledene en hoe deze juridisch is gekwalificeerd.

Kort samengevat: wanneer een mantelzorgwoning duurzaam met de grond is verbonden en eigendom is van de overledene, wordt de waarde meegenomen in de nalatenschap en kan erfbelasting verschuldigd zijn.

Indien de mantelzorgwoning duurzaam met de grond is verbonden, kwalificeert zij als onroerende zaak in de zin van artikel 3:3 Burgerlijk Wetboek. Op grond van artikel 5:20 BW (natrekking) behoort zij juridisch tot het perceel. In dat geval maakt zij deel uit van het vermogen van de eigenaar en wordt de waarde meegenomen bij de berekening van de erfbelasting.

De waarde van de woning wordt doorgaans gebaseerd op de WOZ-waarde zoals vastgesteld op grond van artikel 17 Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ). Deze waarde vormt in beginsel de grondslag voor de erfbelasting, tenzij een andere waarderingsmethode wordt toegepast conform de fiscale regels.

Indien de mantelzorgwoning niet duurzaam met de grond is verbonden en als roerende zaak wordt aangemerkt, maakt zij eveneens deel uit van de nalatenschap, maar wordt zij als roerend vermogen gewaardeerd. Ook dan kan erfbelasting verschuldigd zijn.

Een concreet voorbeeld: een ouder bezit een woning met een mantelzorgwoning in de tuin. Bij overlijden wordt de totale WOZ-waarde van het perceel inclusief mantelzorgwoning vastgesteld op € 600.000. Deze waarde wordt meegenomen in de nalatenschap en vormt mede de basis voor de berekening van de erfbelasting voor de erfgenamen.

Wat bij een notaris of belastingadviseur moet worden nagegaan, is of specifieke vrijstellingen van toepassing zijn, bijvoorbeeld de vrijstelling voor partners of kinderen onder de Successiewet 1956. Ook moet worden beoordeeld of de woning mogelijk onder een bijzondere regeling valt, bijvoorbeeld bij voortzetting van de woning door een partner.

Planologisch verandert overlijden niets aan de status van de woning onder artikel 5.1 Omgevingswet. Indien de mantelzorgsituatie eindigt door overlijden, kan het zelfstandige gebruik van de woning planologisch niet langer zijn toegestaan.

De essentie is dat een mantelzorgwoning, indien zij tot het vermogen van de overledene behoort, wordt meegenomen in de nalatenschap en kan leiden tot erfbelasting. De fiscale behandeling hangt af van de waarde en de relatie tussen erflater en erfgenaam.

Lees ook ons artikel over Hoe zit het met erfpacht en mantelzorgwoningen?.

Bronnen

• [Wet] Successiewet 1956 — Erfbelasting — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Burgerlijk Wetboek Boek 3 — art. 3:3 — Onroerende zaak — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Burgerlijk Wetboek Boek 5 — art. 5:20 — Natrekking — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Wet waardering onroerende zaken — art. 17 — Waardebepaling — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Omgevingswet — art. 5.1 — Gebruik in strijd met omgevingsplan — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Algemene wet bestuursrecht — Handhaving — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Kadasterwet — Inschrijving onroerend goed — geraadpleegd 2026-02-21
• [Uitleg] Belastingdienst — Erfbelasting berekenen — geraadpleegd 2026-02-21
• [Uitleg] Rijksoverheid — Erven en schenken — geraadpleegd 2026-02-21