Zijn mantelzorgwoningen geschikt voor mensen met dementie?

Mantelzorgwoningen kunnen specifiek worden ingericht voor mensen met dementie. Juridisch blijft het uitgangspunt dat de woning een woonfunctie is onder het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en dat het zelfstandige gebruik is gekoppeld aan een mantelzorgrelatie zoals bedoeld in artikel 1.1.1 van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015).

Kort samengevat: dementievriendelijke aanpassingen zijn mogelijk, maar de woning moet blijven voldoen aan bouwtechnische en veiligheidsnormen.

Het Bbl stelt eisen aan brandveiligheid, rookmelders, vluchtroutes en constructieve veiligheid. Bij bewoners met dementie is extra aandacht nodig voor brandveiligheid en overzichtelijke indeling. Automatische uitschakeling van kookplaten, duidelijke looproutes en het vermijden van drempels kunnen bijdragen aan veiligheid.

Domotica kan worden ingezet voor dwaaldetectie of valdetectie. Indien daarbij persoonsgegevens worden verwerkt, is de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) van toepassing en moeten passende beveiligingsmaatregelen worden getroffen.

Een concreet voorbeeld: een mantelzorgwoning van 50 m² wordt ingericht met een open indeling, antislipvloeren en een alarmsysteem dat een melding geeft bij nachtelijk verlaten van de woning. De installatie voldoet aan de veiligheidsnormen van het Bbl.

Planologisch moet de woning passen binnen artikel 5.1 van de Omgevingswet en het omgevingsplan. De aard van de zorgvraag (zoals dementie) verandert niets aan de planologische kwalificatie, zolang sprake is van mantelzorg.

Vanuit civielrechtelijk perspectief blijft de woning bij duurzame plaatsing een onroerende zaak in de zin van artikel 3:3 Burgerlijk Wetboek. Aanpassingen kunnen invloed hebben op de WOZ-waardering conform artikel 17 Wet WOZ.

Wat bij de gemeente moet worden nagegaan, is of specifieke bouwkundige aanpassingen vergunningplichtig zijn. Interne wijzigingen zijn meestal vergunningvrij zolang geen constructieve wijzigingen plaatsvinden.

De essentie is dat mantelzorgwoningen geschikt kunnen worden gemaakt voor mensen met dementie, mits zij voldoen aan de wettelijke bouwtechnische eisen en aanvullende veiligheidsmaatregelen worden getroffen.

Lees ook ons artikel over Zijn mantelzorgwoningen geschikt voor rolstoelgebruikers?.

Bronnen

• [Besluit] Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) — Brandveiligheid en veiligheid woonfunctie — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 — art. 1.1.1 — Definitie mantelzorg — geraadpleegd 2026-02-21
• [EU-Verordening] Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) — Gegevensverwerking — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Omgevingswet — art. 5.1 — Vergunningplicht bouwactiviteiten — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Burgerlijk Wetboek Boek 3 — art. 3:3 — Onroerende zaak — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Wet waardering onroerende zaken — art. 17 — Waardebepaling — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Algemene wet bestuursrecht — Handhaving — geraadpleegd 2026-02-21
• [Uitleg] IPLO — Woonfunctie onder de Omgevingswet — geraadpleegd 2026-02-21