Kunnen mantelzorgwoningen rolstoeltoegankelijk worden gemaakt?

Mantelzorgwoningen kunnen volledig rolstoeltoegankelijk worden ontworpen, maar dit vereist expliciete aandacht in het ontwerp en de uitvoering. Juridisch moet de woning in ieder geval voldoen aan de minimumeisen voor toegankelijkheid en bruikbaarheid uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Daarnaast kunnen aanvullende voorzieningen nodig zijn afhankelijk van de zorgbehoefte van de bewoner.

Kort samengevat: rolstoeltoegankelijkheid is technisch goed mogelijk, mits het ontwerp voldoet aan de bouwtechnische eisen van het Bbl en rekening houdt met voldoende manoeuvreerruimte.

Het Bbl bevat eisen voor bruikbaarheid en toegankelijkheid van woonfuncties. Deze hebben betrekking op minimale doorgangsbreedtes, drempelhoogtes en bereikbaarheid van voorzieningen. Hoewel het Bbl geen volledige rolstoelgeschiktheid voor alle woningen verplicht stelt, moeten woonfuncties zodanig worden uitgevoerd dat zij veilig en bruikbaar zijn.

Voor volledige rolstoeltoegankelijkheid zijn vaak aanvullende aanpassingen nodig, zoals bredere deuren (bijvoorbeeld 90 cm doorgang), een drempelloze entree, voldoende draaicirkels in woonkamer en badkamer en aangepaste sanitaire voorzieningen. Deze aanpassingen moeten constructief en installatietechnisch worden geïntegreerd.

Een concreet voorbeeld: een mantelzorgwoning van 60 m² wordt ontworpen met een brede gang, schuifdeuren en een aangepaste badkamer met inrijdbare douche. De fundering wordt vlak uitgevoerd zonder hoogteverschillen. De woning voldoet aan de bouwtechnische eisen uit het Bbl en biedt voldoende ruimte voor zelfstandig gebruik met rolstoel.

Wat bij de gemeente moet worden nagegaan, is of het omgevingsplan aanvullende eisen stelt aan situering of oppervlakte. Indien een grotere woning nodig is om rolstoeltoegankelijkheid te realiseren, kan een omgevingsvergunning vereist zijn op grond van artikel 5.1 Omgevingswet.

In sommige gevallen kan een bijdrage voor specifieke aanpassingen worden verstrekt via de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015), bijvoorbeeld wanneer een aangepaste badkamer of toegang noodzakelijk is voor zelfredzaamheid.

Vanuit civielrechtelijk perspectief blijft de mantelzorgwoning bij duurzame plaatsing een onroerende zaak in de zin van artikel 3:3 Burgerlijk Wetboek. Aanpassingen voor toegankelijkheid kunnen de waarde beïnvloeden en worden meegenomen in de WOZ-waardering conform artikel 17 Wet WOZ.

De essentie is dat rolstoeltoegankelijke mantelzorgwoningen technisch en juridisch mogelijk zijn. Zij moeten voldoen aan de minimumeisen van het Bbl en kunnen aanvullend worden aangepast aan de specifieke zorgbehoefte van de bewoner.

Lees ook ons artikel over Zijn er beurzen waar mantelzorgwoningen worden getoond?.

Bronnen

• [Besluit] Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) — Eisen bruikbaarheid en toegankelijkheid woonfunctie — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Omgevingswet — art. 5.1 — Vergunningplicht bouwactiviteiten — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 — art. 1.1.1 — Definitie mantelzorg — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 — Maatwerkvoorziening woningaanpassing — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Burgerlijk Wetboek Boek 3 — art. 3:3 — Onroerende zaak — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Wet waardering onroerende zaken — art. 17 — Waardebepaling — geraadpleegd 2026-02-21
• [Besluit] Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) — Omgevingsplanregels — geraadpleegd 2026-02-21
• [Uitleg] IPLO — Bouwtechnische eisen onder de Omgevingswet — geraadpleegd 2026-02-21
• [Uitleg] Rijksoverheid — Toegankelijkheid woningen — geraadpleegd 2026-02-21