Zijn er tweedehands mantelzorgwoningen te koop?

Tweedehands mantelzorgwoningen zijn in Nederland verkrijgbaar, meestal in de vorm van prefab of modulaire woonunits die eerder op een ander perceel hebben gestaan. De verkoop vindt plaats via private partijen of gespecialiseerde aanbieders van modulaire bouw. Juridisch is de herplaatsing van een tweedehands mantelzorgwoning gelijk aan het bouwen van een nieuw bouwwerk: iedere nieuwe plaatsing moet opnieuw worden getoetst aan het geldende recht.

Kort samengevat: een tweedehands mantelzorgwoning mag worden gekocht en herplaatst, maar elke nieuwe locatie vereist een nieuwe planologische en bouwtechnische beoordeling.

Onder de Omgevingswet wordt het plaatsen van een bouwwerk aangemerkt als een bouwactiviteit. Artikel 5.1 bepaalt of daarvoor een omgevingsvergunning nodig is. Of de woning eerder elders rechtmatig was geplaatst, is juridisch niet relevant voor de nieuwe locatie. Het perceel waarop de woning opnieuw wordt geplaatst, moet zelfstandig voldoen aan de regels van het omgevingsplan.

Daarnaast moet de woning bij herplaatsing voldoen aan de actuele bouwtechnische eisen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Dit betekent dat een oudere unit mogelijk moet worden aangepast om te voldoen aan de huidige normen voor brandveiligheid, ventilatie of energieprestatie. Vergunningvrij bouwen is alleen mogelijk indien aan de voorwaarden voor bijbehorende bouwwerken wordt voldaan.

Een belangrijk aandachtspunt is de constructieve staat van de woning. Wanneer een unit meerdere malen is verplaatst, moet worden gecontroleerd of de draagconstructie nog voldoet aan de geldende normen. Het Bbl stelt eisen aan veiligheid en stabiliteit. Indien nodig moet een constructeur berekeningen overleggen.

Een concreet voorbeeld: een mantelzorgwoning van 50 m² wordt na beëindiging van een zorgsituatie verkocht en verplaatst naar een ander perceel in een andere gemeente. Op het nieuwe perceel zijn al 60 m² aan bijgebouwen aanwezig en staat het omgevingsplan maximaal 100 m² toe. De unit kan daardoor slechts 40 m² groot zijn binnen de vergunningvrije grens. Voor de volledige 50 m² moet een omgevingsvergunning worden aangevraagd.

Wat bij de gemeente moet worden nagegaan, is of herplaatsing vergunningvrij kan plaatsvinden, of aanvullende eisen gelden voor situering, bouwhoogte en afstand tot perceelsgrenzen, en of een mantelzorgrelatie aanwezig is conform artikel 1.1.1 van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015).

Civielrechtelijk kan een tweedehands mantelzorgwoning bij tijdelijke opslag als roerende zaak worden beschouwd. Zodra zij duurzaam met de grond wordt verenigd, kwalificeert zij als onroerende zaak op grond van artikel 3:3 Burgerlijk Wetboek. De waarde ervan wordt meegenomen in de WOZ-waardering conform artikel 17 Wet WOZ.

Daarnaast moet worden beoordeeld of bij herplaatsing een bouwmelding of kwaliteitsborging vereist is op grond van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen, afhankelijk van de aard van de werkzaamheden.

De essentie is dat tweedehands mantelzorgwoningen juridisch zijn toegestaan, maar bij elke nieuwe plaatsing volledig moeten voldoen aan de actuele regels van de Omgevingswet, het Bbl en het gemeentelijke omgevingsplan. De eerdere rechtmatigheid op een andere locatie biedt geen automatisch recht op herplaatsing.

Lees ook ons artikel over Zijn mantelzorgwoningen verplaatsbaar?.

Bronnen

• [Wet] Omgevingswet — art. 5.1 — Bouwactiviteit en vergunningplicht — geraadpleegd 2026-02-21
• [Besluit] Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) — Bouwtechnische eisen woonfunctie — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 — art. 1.1.1 — Definitie mantelzorg — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Burgerlijk Wetboek Boek 3 — art. 3:3 — Onroerende zaak — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Wet waardering onroerende zaken — art. 17 — Waardebepaling — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Wet kwaliteitsborging voor het bouwen — Bouwmelding en kwaliteitsborging — geraadpleegd 2026-02-21
• [Besluit] Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) — Omgevingsplanregels — geraadpleegd 2026-02-21
• [Uitleg] IPLO — Vergunningvrij bouwen onder de Omgevingswet — Toelichting bijbehorende bouwwerken — geraadpleegd 2026-02-21