Wat is een pre-mantelzorgwoning?

Een pre-mantelzorgwoning is een woning in de tuin voor uw ouder of schoonouder, geplaatst voordat er zorg nodig is. Uw moeder of vader komt dichtbij wonen zolang dat nog goed gaat, en de woning is al ingericht op de tijd dat er wel zorg komt: gelijkvloers, met brede deuren en een inloopdouche.

Het woord zegt het al: het is een mantelzorgwoning, maar dan eerder. Juridisch was dat lang een probleem. De landelijke regel voor een vergunningvrije mantelzorgwoning gaat er namelijk van uit dat er al zorg is. Met de nieuwe regels voor de familiewoning verandert dat.

Waarom niet wachten tot er zorg nodig is?

Omdat verhuizen op het moment dat het niet meer gaat, het zwaarste moment is om te verhuizen. Wie op tijd kleiner en dichterbij gaat wonen, went aan het nieuwe huis en de nieuwe buurt terwijl dat nog makkelijk gaat. Er is tijd om de woning goed te kiezen, in plaats van haastig na een val of een opname.

Ook praktisch is het een verschil. Een woning moet gekozen, besteld, gebouwd en geplaatst worden, en de kavel moet worden voorbereid. Wie wacht tot de zorg begint, moet die periode overbruggen.

Mag een pre-mantelzorgwoning nu al?

Onder de regels die nu gelden, meestal niet zonder vergunning. De landelijke standaardregels, de bruidsschat in het omgevingsplan, staan een woning in de tuin toe zonder vergunning als er mantelzorg wordt gegeven. Dat toont u aan met een verklaring van bijvoorbeeld een huisarts of wijkverpleegkundige. Zonder zorg is er geen verklaring, en dan valt de woning buiten die regel.

Er zijn wel mogelijkheden:

• Het omgevingsplan van uw gemeente is ruimer. Een gemeente mag eigen regels maken. Sommige staan een woning voor familie toe, vaak tijdelijk en onder voorwaarden.
• Een omgevingsvergunning. De gemeente kan een vergunning geven voor een woning die niet in het omgevingsplan past. Dat is een gewone route, met een procedure en leges.
• Er is toch al zorg. Is er nu al hulp nodig, ook als het weinig is, dan kan het misschien al als mantelzorgwoning. Lees daarvoor heb ik een vergunning nodig voor een mantelzorgwoning.

Wat de familiewoning verandert

Onder de nieuwe landelijke regels is de familieband genoeg. Een woning in de achtertuin voor familie in de eerste graad is dan vergunningvrij, ook als er geen zorg nodig is. Daarmee wordt de pre-mantelzorgwoning gewoon een familiewoning.

Wie onder de familie in de eerste graad valt, is ruim: ouders, ook stief- en adoptieouders, schoonouders, meerderjarige kinderen en schoonkinderen, pleegkinderen en de partner. Ten minste één bewoner van de woning in de tuin moet bloedverwant zijn van iemand in het hoofdhuis. Uw schoonmoeder mag dus komen zolang uw partner in het huis woont.

De belangrijkste voorwaarden:

• de woning staat in de achtertuin, nooit voor het huis;
• maximaal 5 meter hoog, en boven 3 meter met een schuin dak;
• de oppervlakte hangt af van uw achtererf, tot 150 m² aan bijgebouwen samen;
• niet bij een monument of in een beschermd stads- of dorpsgezicht.

Er is geen verklaring nodig en ook geen melding. Komt er later zorg bij, dan verandert er aan de woning niets. Alle regels staan op een rij op onze pagina over de familiewoning op eigen erf.

Nu bestellen, straks plaatsen

Tussen bestellen en plaatsen zit de bouw in onze eigen fabriek. Wie nu begint met kiezen en plannen, kan de woning laten plaatsen zodra de nieuwe regels gelden. Is er nu al zorg nodig, dan kan het vaak eerder, als mantelzorgwoning.

Wilt u weten wat er op uw adres mag? Doe de gratis vergunningcheck. Die geeft de uitkomst als familiewoning én als mantelzorgwoning, voor nu en voor straks, en rekent uit hoeveel ruimte uw achtererf heeft.

Waar u vooraf over praat

Een woning in de tuin is ook een afspraak binnen de familie. Bespreek vooraf wie de woning betaalt en van wie hij is, of er huur of een vergoeding komt, wat er gebeurt als uw ouder er niet meer woont, en hoe broers en zussen erin staan. Let ook op het adres: met of zonder eigen adres kan het verschil maken voor de AOW en toeslagen. Dat leest u in familiewoning: adres, AOW en toeslagen.

De regels voor de familiewoning komen uit een ontwerpbesluit en kunnen nog veranderen. Dit artikel is algemene informatie en geen persoonlijk juridisch advies.