Kan ik bezwaar maken als mijn gemeente een mantelzorgwoning weigert?

Wanneer een gemeente een aanvraag voor een mantelzorgwoning weigert, is dit een besluit in de zin van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Tegen een dergelijk besluit staat rechtsbescherming open. Dit geldt zowel voor een weigering van een omgevingsvergunning als voor een handhavingsbesluit.

Kort samengevat: u kunt binnen zes weken bezwaar maken tegen een weigering, en daarna eventueel beroep instellen bij de rechtbank.

De juridische basis voor bezwaar en beroep is vastgelegd in hoofdstuk 6 en 7 van de Algemene wet bestuursrecht. Na ontvangst van het besluit heeft de aanvrager zes weken de tijd om een bezwaarschrift in te dienen bij het bestuursorgaan dat het besluit heeft genomen. De gemeente moet het bezwaar heroverwegen en een beslissing op bezwaar nemen.

Indien het bezwaar ongegrond wordt verklaard, kan beroep worden ingesteld bij de bestuursrechter. In sommige gevallen kan hoger beroep worden ingesteld bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.

De inhoudelijke toetsing vindt plaats aan de hand van artikel 5.1 van de Omgevingswet en het omgevingsplan. De gemeente moet motiveren waarom de mantelzorgwoning niet past binnen de planologische regels of waarom geen afwijking kan worden toegestaan.

Een concreet voorbeeld: een eigenaar vraagt een omgevingsvergunning aan voor een mantelzorgwoning van 75 m², terwijl het omgevingsplan maximaal 60 m² toestaat. De gemeente weigert de aanvraag. De eigenaar kan bezwaar maken en aanvoeren dat sprake is van bijzondere omstandigheden of dat het plan onevenredig wordt benadeeld.

Daarnaast moet de mantelzorgrelatie voldoen aan artikel 1.1.1 van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015). Indien de gemeente de zorgrelatie betwist, kan dit onderdeel zijn van het bezwaar.

Vanuit civielrechtelijk perspectief verandert een bezwaarprocedure niets aan de kwalificatie van het bouwwerk als onroerende zaak in de zin van artikel 3:3 Burgerlijk Wetboek.

De essentie is dat tegen een weigering rechtsmiddelen openstaan. De gemeente moet haar besluit deugdelijk motiveren binnen het kader van de Omgevingswet en het omgevingsplan. Bezwaar en beroep bieden juridische mogelijkheden tot heroverweging.

Lees ook ons artikel over Hoe wordt een mantelzorgwoning geplaatst?.

Bronnen

• [Wet] Algemene wet bestuursrecht — Hoofdstuk 6 en 7 — Bezwaar en beroep — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Omgevingswet — art. 5.1 — Vergunningplicht bouw- en gebruiksactiviteiten — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 — art. 1.1.1 — Definitie mantelzorg — geraadpleegd 2026-02-21
• [Besluit] Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) — Omgevingsplanregels — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Burgerlijk Wetboek Boek 3 — art. 3:3 — Onroerende zaak — geraadpleegd 2026-02-21
• [Uitleg] Rijksoverheid — Bezwaar maken tegen een besluit — geraadpleegd 2026-02-21
• [Uitleg] IPLO — Omgevingsvergunning en rechtsbescherming — geraadpleegd 2026-02-21