Mag een mantelzorgwoning op een erfgrens staan?

Of een mantelzorgwoning op de erfgrens mag worden geplaatst, hangt af van zowel publiekrechtelijke als privaatrechtelijke regels. Publiekrechtelijk is het omgevingsplan bepalend; privaatrechtelijk spelen de burenrechtelijke bepalingen uit het Burgerlijk Wetboek een rol.

Kort samengevat: plaatsing op de erfgrens is soms toegestaan, maar alleen als het omgevingsplan dit toestaat én geen strijd ontstaat met burenrechtelijke regels.

Onder de Omgevingswet wordt het bouwen van een bouwwerk gereguleerd via artikel 5.1, waarin is bepaald wanneer een omgevingsvergunning vereist is. Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) bevat voorwaarden voor vergunningvrij bouwen van bijbehorende bouwwerken. Deze voorwaarden hebben onder meer betrekking op situering in het achtererfgebied en maximale bouwhoogte. Het omgevingsplan van de gemeente bepaalt of een minimale afstand tot de perceelsgrens geldt. Sommige gemeenten staan plaatsing tot op de erfgrens toe, mits wordt voldaan aan brandveiligheidseisen.

Brandveiligheid is hierbij een belangrijk aspect. Het Bbl bevat eisen voor brandcompartimentering en weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag (WBDBO). Wanneer een bouwwerk dicht op of tegen de erfgrens wordt geplaatst, moeten aanvullende brandwerende maatregelen worden getroffen om te voldoen aan de landelijke normen.

Naast publiekrechtelijke regels geldt het burenrecht uit Boek 5 van het Burgerlijk Wetboek. Artikel 5:50 BW bevat regels over vensters en openingen binnen twee meter van de erfgrens. Dit kan relevant zijn voor ramen of deuren in de gevel die naar het naastgelegen perceel zijn gericht. Ook artikel 5:37 BW bepaalt dat eigenaren geen onrechtmatige hinder mogen veroorzaken, bijvoorbeeld door inkijk of schaduwwerking.

Een concreet voorbeeld: een eigenaar wil een mantelzorgwoning van 40 m² direct tegen de erfgrens plaatsen. Het omgevingsplan staat bijbehorende bouwwerken tot op de erfgrens toe. De gevel aan de erfgrens wordt uitgevoerd zonder ramen om te voldoen aan artikel 5:50 BW. Daarnaast wordt de brandwerendheid van de gevel aangepast om te voldoen aan de eisen van het Bbl. In dat geval is plaatsing mogelijk zonder strijd met de regels.

Wat bij de gemeente moet worden nagegaan, is of het omgevingsplan een minimale afstand voorschrijft en of aanvullende brandveiligheidseisen gelden. Ook is het verstandig om buren tijdig te informeren, hoewel toestemming van de buren publiekrechtelijk niet vereist is wanneer aan alle regels wordt voldaan.

Vanuit civielrechtelijk perspectief blijft de mantelzorgwoning, indien duurzaam met de grond verbonden, een onroerende zaak in de zin van artikel 3:3 Burgerlijk Wetboek. De ligging op de erfgrens heeft geen invloed op deze kwalificatie, maar kan wel invloed hebben op eventuele geschillen tussen buren.

De essentie is dat plaatsing op de erfgrens juridisch mogelijk kan zijn, maar afhankelijk is van het omgevingsplan, brandveiligheidseisen uit het Bbl en de naleving van het burenrecht. Toetsing vooraf is noodzakelijk om handhaving of civielrechtelijke geschillen te voorkomen.

Lees ook ons artikel over Hoe dicht bij de hoofdwoning moet de mantelzorgwoning staan?.

Bronnen

• [Wet] Omgevingswet — art. 5.1 — Vergunningplicht bouwactiviteiten — geraadpleegd 2026-02-21
• [Besluit] Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) — Brandveiligheid en situering bijbehorende bouwwerken — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Burgerlijk Wetboek Boek 5 — art. 5:50 — Vensters binnen twee meter van erfgrens — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Burgerlijk Wetboek Boek 5 — art. 5:37 — Onrechtmatige hinder — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Burgerlijk Wetboek Boek 3 — art. 3:3 — Onroerende zaak — geraadpleegd 2026-02-21
• [Besluit] Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) — Omgevingsplanregels — geraadpleegd 2026-02-21
• [Uitleg] IPLO — Vergunningvrij bouwen bij erfgrens — geraadpleegd 2026-02-21
• [Uitleg] Rijksoverheid — Regels voor bouwen op perceelsgrens — geraadpleegd 2026-02-21