Hoe groot is de gemiddelde mantelzorgwoning?

Een mantelzorgwoning is in Nederland doorgaans tussen de 35 en 55 vierkante meter. Onze eigen modellen lopen van 36 tot ruim 72 m² woonoppervlak, allemaal gelijkvloers en allemaal met één slaapkamer, bedoeld voor één of twee bewoners.

Dat gemiddelde helpt u alleen niet verder, want de vraag is niet hoe groot een mantelzorgwoning gemiddeld is maar hoe groot die van u kan zijn. Dat wordt bepaald door twee dingen: hoeveel er op uw erf mag staan, en hoeveel tuin u overhoudt als de woning er eenmaal staat.

Onze maten, met de buitenmaat erbij

Let op het verschil tussen de twee kolommen. Woonoppervlak is wat u binnen gebruikt; grondbeslag is wat de woning van uw tuin inneemt, inclusief de constructie. Bij de Zwaluw scheelt dat bijna zes vierkante meter, en dat is precies het getal dat meetelt in wat er op uw erf mag staan.

De Kievit is L-vormig, dus die vult de rechthoek van tien bij zeven meter niet helemaal. Wat de L oplevert is een beschutte terrashoek en een eigen inpandige berging van 6,5 m², iets dat de andere modellen niet hebben.

Hoeveel tuin u werkelijk nodig heeft

Dit is waar mensen zich op verkijken. Reken bij de buitenmaat op:

• Loopruimte rondom, ongeveer een meter aan de zijden waar u langs moet kunnen voor onderhoud.
• Een terras aan de zonzijde, want de bewoner zit bij zijn eigen voordeur. Een paar meter diep is het minimum.
• Het pad van uw achterdeur naar de zijne, breed genoeg voor een rollator naast een begeleider.

Praktisch betekent dat: een woning van 46 m² met een buitenmaat van tien bij zeven vraagt met loopruimte en terras al gauw het dubbele aan tuin. Een achtererf van honderd vierkante meter is dan geen ruime tuin meer maar een volle. Meet daarom eerst op wat er vrij is en trek eraf wat er al staat aan schuur en overkapping; hoe u dat doet staat in de pagina over plaatsen in uw tuin.

Hoe groot hij mág zijn

Er bestaat geen landelijk getal dat voor iedereen geldt. Wat er vergunningvrij op uw achtererf mag staan hangt samen met de omvang van dat erf en met wat er al aan bijgebouwen staat, en uw gemeente kan daar in het omgevingsplan eigen regels bij stellen. Twee identieke tuinen in verschillende gemeenten kunnen een verschillende uitkomst geven.

Dat is geen ontwijkend antwoord maar de kern van de zaak, en het is in tien minuten op te lossen: de vergunningcheck voor uw adres haalt de regels op die bij u gelden. Wat er verder aan regels speelt staat in de belangrijkste regels van de gemeente.

Welke maat past bij wie

Onze ervaring, vertaald naar de modellen.

• 36 tot 40 m² voor één bewoner die alleen woont, weinig spullen meeneemt en de deur uit gaat voor gezelschap. Dit is ook de maat die het vaakst binnen de vergunningvrije ruimte van een gemiddelde tuin past.
• 41 tot 46 m² voor wie thuis leeft. Iemand die veel tijd in de woonkamer doorbrengt, bezoek ontvangt of spullen meeneemt uit een eengezinswoning. Dit is de meest gekozen maat.
• 51 m² voor twee bewoners, of voor iemand die niet wil inleveren op de woonkamer.

De sprong van 36 naar 41 vierkante meter kost relatief weinig, omdat de dure onderdelen van een woning in elk model even duur zijn. Bij twijfel is iets ruimer kiezen daarom vaker de goede beslissing dan iets krapper; de cijfers daarachter staan in wat een mantelzorgwoning kost.

Als u groter zoekt dan de vogelreeks

Op 70, 80 of 100 m² wordt gezocht, meestal door mensen die aan twee bewoners met een logeerkamer denken. Tot 70 m² kunnen wij dat leveren: de Albatros Collectie loopt van 40 tot 70 m² bruto, met twee slaapkamers vanaf de 50.

Boven die maat houdt het op, en dat is geen beperking van onze kant maar van de ruimte op een doorsnee erf. Wat er vergunningvrij mag staan is gebonden aan een maximum en aan een percentage van uw erf dat bebouwd mag zijn, en daar loopt u tegenaan ruim voordat u bij 100 m² bent. Ook bij de grotere Albatros-modellen is een vergunningtraject eerder regel dan uitzondering.

Heeft u een groot perceel, dan kan maatwerk. De volgorde blijft alleen dezelfde: eerst de check, dan de maat. Beginnen met een maat en daarna kijken wat mag, is de weg die mensen geld en teleurstelling kost.

Welke eisen er aan de woning gelden

Naast de maat gelden er eisen aan wát u neerzet. Een mantelzorgwoning is een woonfunctie volgens het Besluit bouwwerken leefomgeving, en dat is een zwaardere categorie dan een tuinhuis: constructieve veiligheid, brandveiligheid, ventilatie, daglicht en isolatie. Die eisen gelden ook als er geen vergunning nodig is.

Concreet komt het op deze punten neer, en ze gelden allemaal ongeacht wie de woning bouwt.

• Constructie. De woning draagt wind, sneeuw en eigen gewicht, en bij een verplaatsbare woning telt het hijsen daarbij op.
• Brandveiligheid, onder meer de weerstand richting de erfgrens en een vluchtroute die werkt.
• Ventilatie. Een geregelde toevoer van verse lucht, niet op te lossen met een raampje.
• Daglicht. Een verblijfsruimte heeft een minimum aan daglichtoppervlak.
• Isolatie en energieprestatie, die u elke winter op de rekening terugziet.
• Installaties, aangelegd en opgeleverd door een erkend installateur.

Daar komt de zorgkant bij, en die staat in geen enkele wet. Gelijkvloers en drempelloos, een badkamer met een draaicirkel, deuren die de gang niet blokkeren en een korte looplijn van bed naar toilet. Dat zijn de dingen die bepalen of iemand er over vijf jaar nog kan wonen, en het is precies waar een omgebouwd tuinhuis of een recreatiechalet op strandt.

Twee slaapkamers of een logeerplek

Al onze modellen hebben één slaapkamer. Wordt er gezocht op twee of drie slaapkamers, dan gaat het meestal om een van twee dingen: een echtpaar dat apart slaapt, of een logeerplek voor bezoek dat af en toe blijft.

Voor het eerste is een ruimere woning met een aangepaste indeling de oplossing, en dat is maatwerk. Voor het tweede is een tweede slaapkamer meestal overdreven: een ruimere woonkamer met een bedbank of een schuifwand doet hetzelfde en kost geen vaste vierkante meters, die op een achtererf nu juist het schaarst zijn.

Bedenk daarbij dat elke extra vierkante meter twee keer telt. Hij gaat af van wat er nog aan bebouwing mag staan, én van de tuin die overblijft. Op een erf waar ruimte de beperkende factor is, is een slimme indeling meer waard dan een groter model.

Waar u naar kijkt op een plattegrond

Bij elk model staat de volledige plattegrond met de maatvoering in millimeters, en die kunt u als pdf downloaden en meenemen naar de gemeente of naar uw eigen aannemer. Drie dingen zijn de moeite waard om na te lopen voordat u kiest.

• De draaicirkel in de badkamer. Wie nu nog goed loopt, gebruikt over vijf jaar misschien een rollator.
• De looplijn van slaapkamer naar toilet. Dat traject wordt 's nachts afgelegd, in het donker. Hoe korter en rechter, hoe beter.
• Waar de deuren opendraaien. Een deur die de gang blokkeert is met een looprek een dagelijks probleem.

Bekijk de modellen met hun plattegronden en leg de maatvoering naast uw eigen tuin. Doe daarvoor eerst de vergunningcheck, want die bepaalt welke maten überhaupt in beeld komen.

Bronnen

• [Besluit] Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) — eisen aan de woonfunctie en de vergunningvrije bijbehorende bouwwerken — geraadpleegd 2026-08-20
• [Wet] Omgevingswet — art. 5.1 — vergunningplicht voor bouwen en gebruiken — geraadpleegd 2026-08-20
• [Uitleg] Informatiepunt Leefomgeving — achtererfgebied, oppervlakte en bebouwingspercentage — geraadpleegd 2026-08-20