Bestaat er een maximum aantal mantelzorgwoningen per perceel?

Er bestaat geen afzonderlijk landelijk artikel in de Omgevingswet dat expliciet een maximum aantal mantelzorgwoningen per perceel vastlegt. In de praktijk wordt echter vrijwel altijd uitgegaan van maximaal één zelfstandige mantelzorgwoning per hoofdwoning, tenzij het omgevingsplan anders bepaalt.

Kort samengevat: landelijk is geen vast aantal bepaald, maar planologisch is meestal slechts één mantelzorgwoning per perceel toegestaan.

Onder de Omgevingswet bepaalt artikel 5.1 of voor bouw- en gebruiksactiviteiten een omgevingsvergunning nodig is. Het omgevingsplan bevat regels over het aantal toegestane woonfuncties per perceel. Veel omgevingsplannen staan slechts één hoofdwoning per perceel toe. Een mantelzorgwoning wordt daarbij aangemerkt als bijbehorend bouwwerk met tijdelijk zelfstandig gebruik.

Wanneer meerdere zelfstandige woonunits op één perceel worden gerealiseerd, kan dit worden aangemerkt als het creëren van meerdere woningen, wat doorgaans strijdig is met het omgevingsplan.

Een concreet voorbeeld: een perceel heeft één hoofdwoning. De eigenaar plaatst een mantelzorgwoning van 50 m². Het omgevingsplan staat maximaal één bijbehorend bouwwerk met zelfstandige bewoning toe in het kader van mantelzorg. Een tweede zelfstandige unit zou planologisch niet zijn toegestaan zonder wijziging of afwijkingsvergunning.

Bouwtechnisch moeten alle bouwwerken voldoen aan de eisen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Dit verandert niet door het aantal units, maar het planologisch maximum wordt bepaald door het omgevingsplan.

Vanuit civielrechtelijk perspectief worden alle duurzaam geplaatste units aangemerkt als onroerende zaken in de zin van artikel 3:3 Burgerlijk Wetboek en maken zij onderdeel uit van het perceel via natrekking (artikel 5:20 BW).

Voor de Wet waardering onroerende zaken (artikel 17) wordt de totale waarde van het perceel vastgesteld inclusief alle aanwezige bouwwerken.

Wat bij de gemeente moet worden nagegaan, is hoeveel zelfstandige woonfuncties het omgevingsplan toestaat en of afwijking mogelijk is via een omgevingsvergunning.

De essentie is dat meestal slechts één mantelzorgwoning per perceel planologisch is toegestaan. Het exacte maximum wordt bepaald door het omgevingsplan, niet door een afzonderlijke landelijke bepaling.

Lees ook ons artikel over Hoeveel mantelzorgwoningen worden er per jaar in Nederland geplaatst?.

Bronnen

• [Wet] Omgevingswet — art. 5.1 — Vergunningplicht bouw- en gebruiksactiviteiten — geraadpleegd 2026-02-21
• [Besluit] Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) — Omgevingsplanregels aantal woningen — geraadpleegd 2026-02-21
• [Besluit] Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) — Bouwtechnische eisen woonfunctie — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Burgerlijk Wetboek Boek 3 — art. 3:3 — Onroerende zaak — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Burgerlijk Wetboek Boek 5 — art. 5:20 — Natrekking — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Wet waardering onroerende zaken — art. 17 — Waardebepaling — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Algemene wet bestuursrecht — Vergunningprocedure — geraadpleegd 2026-02-21
• [Uitleg] IPLO — Meerdere woonfuncties onder de Omgevingswet — geraadpleegd 2026-02-21