Zo lang wacht u nu op een verpleeghuisplek en dit kunt u in de tussentijd doen

Op 1 april 2026 stonden 17.538 mensen op de wachtlijst voor een plek in een verpleeghuis, blijkt uit de landelijke rapportage van de zorgkantoren en het Zorginstituut. Achter dat cijfer zit een tweede getal: 92 procent van hen wacht op een plek bij een instelling van eigen keuze. Voor een dochter die thuis de zorg voor haar vader of moeder opvangt, staat daarmee de vraag op tafel hoe lang zij dat nog moet volhouden.

Waar staat de wachtlijst voor verpleeghuizen nu?

Een jaar eerder, op 1 april 2025, stonden er 18.438 mensen op de wachtlijst. Dat is een daling van ongeveer 5 procent.

In totaal hadden op 1 april 200.715 mensen een indicatie voor verpleegzorg uit de Wet langdurige zorg. Dat is 1,11 procent van de bevolking.

Van de mensen op de wachtlijst kreeg 94 procent al een vorm van zorg. Dat heet overbruggingszorg: hulp thuis of in een instelling totdat er een plek vrijkomt.

De meeste wachtenden wachten op een plek van hun eigen keuze

Van de 17.538 wachtenden wachtten er 16.112 op een plek bij hun voorkeursaanbieder. Van wie wacht op een plek van voorkeur, zegt ongeveer 86 procent daarop te willen en te kunnen wachten.

Wie zo snel mogelijk ergens terecht moet, krijgt een andere status. Op 1 april hadden 301 mensen de status 'urgent plaatsen' en 4.419 de status 'actief plaatsen'.

Een aparte groep telt niet mee in de wachtlijst: mensen die 'uit voorzorg' wachten. Zij willen nu nog niet verhuizen. Van hen kregen 13.308 mensen zorg thuis, en 2.682 mensen nog geen zorg uit de Wlz.

Bij dementie en in sommige regio's is de druk hoger

Van alle mensen met een indicatie voor verpleegzorg heeft 55 procent het zorgprofiel voor beschermd wonen met intensieve dementiezorg. Dat is verreweg de grootste groep, en die groeit nog steeds.

Per regio verschilt de druk. Het aandeel mensen dat actief geplaatst moet worden, ligt relatief hoog in Midden-Holland, Waardenland en Zuidoost-Brabant. Bij wachten op een plek van voorkeur valt Zuid-Holland Noord op.

Wie op één bepaalde locatie wil wonen, wacht vaker langer dan de streefnorm. Van de 12.818 mensen met de status 'wacht op voorkeur' wachtten er 2.668 langer dan die norm.

Zo lang duurt het, en dit kost het wachten

Van de 43.900 mensen die tussen april 2025 en april 2026 werden opgenomen, kon 30 procent meteen terecht. Binnen zes weken was 65 procent opgenomen, binnen dertien weken ongeveer 80 procent en na zes maanden 93 procent.

Neem een moeder met dementie die dertien weken thuis wacht met overbruggingszorg. Zij betaalt in die periode de eigen bijdrage voor een modulair pakket thuis, in 2026 maximaal € 933,60 per maand, over ongeveer drie maanden hoogstens € 2.800,80.

Na de opname betaalt zij de eerste vier maanden de lage eigen bijdrage, maximaal € 1.115,80 per maand. Daarna geldt voor een alleenstaande meestal de hoge eigen bijdrage, die kan oplopen tot € 3.061,80 per maand.

Wat er nog aankomt

Het aantal mensen met een indicatie voor verpleegzorg groeide in vijf jaar met 28.487. Omdat het aantal 80-plussers de komende decennia toeneemt, verwachten de zorgkantoren dat de vraag verder stijgt.

Ook de groep die nu uit voorzorg wacht, kan later alsnog een plek willen. Volgens de rapportage krijgen steeds meer regio's met die druk te maken.

De zorgkantoren en het Zorginstituut brengen de wachtlijsten elk kwartaal in beeld. De volgende rapportage laat zien of de daling van het afgelopen jaar doorzet.

Wat dit voor u betekent

• Check bij het zorgkantoor welke wachtstatus uw ouder heeft. Die bepaalt welke streefnorm voor de wachttijd geldt.
• Vergelijk meerdere instellingen. Wie op één specifieke locatie wacht, wacht vaker langer.
• Let op met weigeren. Na twee afgewezen aanbiedingen die bij uw wens passen, kan de status in overleg worden aangepast.
• Let op de overbruggingszorg. Het zorgkantoor bespreekt met u welke zorg er in de tussentijd mogelijk is en financiert die. U betaalt wel een eigen bijdrage.

Blijft uw ouder liever dicht bij familie wonen? Lees dan of een mantelzorgwoning geschikt is bij dementie en voor wie een mantelzorgwoning bedoeld is.

Bronnen

• Zorgverzekeraars Nederland en Zorginstituut Nederland: Landelijke rapportage wachtlijsten verpleegzorg, eerste kwartaal 2026
• CAK: Wat is overbruggingszorg?
• CAK: De Wlz in 2026
• Regelhulp (ministerie van VWS): Wachtlijst bij Wlz-zorginstelling en overbruggingszorg

Wachttijden, zorg en eigen bijdragen hangen af van uw persoonlijke situatie en regio; dit artikel is algemene informatie en geen persoonlijk zorg- of financieel advies.