Ouderen die kleiner willen wonen blijven nu vaak zitten en dit houdt ze tegen

Van alle huishoudens in Nederland is 28 procent een 65-plusser zonder thuiswonende kinderen, maar onder de mensen die actief een andere woning zoeken is dat maar 17 procent. Dat blijkt uit een analyse van het Woononderzoek Nederland die het ministerie van Volkshuisvesting op 3 november publiceerde. Achter die cijfers zit een tweede kloof: onder de mensen die echt verhuisden, is het aandeel senioren nog kleiner.

Waar staat de doorstroming nu?

In 2024 zochten 1,16 miljoen huishoudens die al een woning hebben actief naar een andere. Het gaat om serieuze plannen om binnen twee jaar te verhuizen.

In de twee jaar daarvoor stroomden er in werkelijkheid 611.000 huishoudens door naar een andere woning. Volgens de onderzoekers stokt de doorstroming op de woningmarkt.

Mensen die al in een ruime koopwoning wonen, zoals ouderen, willen vaak niet of niet dringend verhuizen. Voor een 75-plusser met een afbetaald huis die kleiner of veiliger wil wonen, staat daarmee de vraag op tafel of er wel iets passends te vinden is.

Bij senioren is het gat tussen wens en verhuizing het grootst

Senioren zeggen vaker te willen verhuizen dan ze uiteindelijk doen. Hun aandeel onder de mensen die echt verhuisden, is kleiner dan hun aandeel onder de zoekers.

Bij jonge huishoudens is het precies andersom. Volgens de onderzoekers is er in geen andere levensfase zo'n groot verschil tussen droom en daad als bij senioren.

Gezondheid is de belangrijkste reden om te verhuizen

Voor 65-plussers zonder thuiswonende kinderen die willen verhuizen, is gezondheid de meest genoemde reden. Zorg speelt als verhuisreden in andere levensfasen nauwelijks een rol.

Dichter bij familie wonen hoeft daarbij volgens het onderzoek lang niet altijd. Dat is een eerlijke kanttekening voor iedereen die ouders graag dichtbij zou hebben.

Ze willen kleiner, maar niet veel kleiner. Gemiddeld willen ze één kamer inleveren en houden ze er ruim drie over. Een woning met drie kamers is onder senioren veruit het meest gewild, en juist daarvan zijn er te weinig.

Zoveel kleiner zoeken senioren, in euro's

Senioren zonder thuiswonende kinderen die een andere koopwoning zoeken, hebben gemiddeld een huis met een verkoopwaarde van € 530.000. Ze zoeken een woning van gemiddeld € 450.000, zonder dat ze nog een hypotheek nodig hebben.

Neem een 75-plusser met een afbetaald huis van € 450.000 die naar verhouding dezelfde stap zet. Die zoekt dan een woning van rond de € 382.000, en houdt vóór alle kosten van verkoop en aankoop ongeveer € 68.000 over.

In de huursector ligt het anders. Senioren die een andere huurwoning zoeken, zijn gemiddeld bereid € 125 per maand meer te betalen voor een kleinere woning dan ze nu hebben.

Waarom zoveel senioren toch blijven zitten

De onderzoekers zien een voor de hand liggende verklaring: de meeste senioren hebben een goed alternatief, namelijk blijven wonen in hun ruime huis. Voor een jong gezin dat uit een appartement is gegroeid, is dat veel minder aantrekkelijk.

Senioren zijn volgens de onderzoekers ook kritisch. Bevalt het aanbod niet, dan sluiten ze wellicht minder snel een compromis dan jongeren.

Dat blijven zitten raakt meer mensen dan alleen de senioren zelf. Wie kleiner gaat wonen, laat een grote woning achter waar jonge gezinnen juist naar zoeken, en zet zo een relatief lange verhuisketen in gang.

Het Woononderzoek wordt elke drie jaar gehouden door het CBS en het ministerie van Volkshuisvesting. De cijfers in dit stuk komen uit de meting van 2024.

Er komt een nieuwe mogelijkheid bij. Naar verwachting vanaf 1 januari 2027 mag er zonder vergunning een familiewoning in de achtertuin komen voor ouders of kinderen, ook als er geen zorg nodig is.

Wat dit voor u betekent

• Check vroeg wat er in uw buurt te koop of te huur is met drie kamers. Juist die woningen zijn schaars.
• Vergelijk kopen en huren. Wie van koop naar huur gaat, heeft geen hypotheek meer nodig maar betaalt wel maandelijks huur.
• Let op dat gezondheid voor senioren de meest genoemde reden is om te verhuizen. Denk er daarom op tijd over na, samen met wie u na staat.

Twijfelt u tussen blijven en verhuizen? Er bestaan ook tussenvormen, zoals een kangoeroewoning of een dubbele woning.

Bronnen

• Ministerie van VRO: Themapublicatie WoON'24, Doorstroming op de woningmarkt (Rigo, 3 november 2025)
• Volkshuisvesting Nederland: Vervolgonderzoek WoON'24, doorstroming woningmarkt stokt (3 november 2025)
• Volkshuisvesting Nederland: WoonOnderzoek Nederland
• Volkshuisvesting Nederland: Bouwen op eigen erf vergunningvrij voor mantelzorg- en familiewoningen

Wat verhuizen u oplevert en kost, hangt af van uw persoonlijke situatie en de woningmarkt in uw regio; dit artikel is algemene informatie en geen persoonlijk financieel advies.