Zijn mantelzorgwoningen veilig voor ouderen met geheugenproblemen?

Mantelzorgwoningen kunnen veilig worden ingericht voor ouderen met geheugenproblemen, maar dit vereist een combinatie van bouwtechnische conformiteit en aanvullende zorggerichte veiligheidsmaatregelen. Juridisch blijft de woning een woonfunctie in de zin van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), waarbij minimale eisen gelden voor veiligheid en gezondheid.

Kort samengevat: de woning moet voldoen aan wettelijke veiligheidsnormen en kan aanvullend worden aangepast met zorggerichte maatregelen om risico’s te beperken.

Het Bbl stelt eisen aan brandveiligheid, rookmelders, vluchtroutes en constructieve veiligheid. Deze normen gelden voor iedere woonfunctie. Voor ouderen met geheugenproblemen is brandveiligheid extra relevant, bijvoorbeeld door toepassing van automatische uitschakeling van kookplaten en rookmelders die gekoppeld zijn aan een alarmsysteem.

Daarnaast kunnen bouwkundige maatregelen worden genomen, zoals het vermijden van drempels, het toepassen van antislipvloeren en het gebruik van duidelijke zichtlijnen om desoriëntatie te beperken.

Domotica kan worden ingezet voor toezicht, zoals dwaaldetectie of bewegingssensoren. Bij gebruik van dergelijke systemen kan sprake zijn van verwerking van persoonsgegevens, waardoor de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) van toepassing is.

Een concreet voorbeeld: een mantelzorgwoning wordt uitgerust met automatische kookbeveiliging, nachtverlichting en een alarmsysteem dat een melding stuurt bij het openen van de buitendeur in de nacht. De woning voldoet aan de brandveiligheidseisen van het Bbl en is zodanig ingericht dat struikelgevaar wordt beperkt.

Wat bij de gemeente moet worden nagegaan, is of bouwkundige aanpassingen vergunningplichtig zijn op grond van artikel 5.1 Omgevingswet. Interne aanpassingen zijn doorgaans vergunningvrij zolang geen constructieve wijzigingen plaatsvinden.

De mantelzorgrelatie moet blijven voldoen aan artikel 1.1.1 van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015). In bepaalde gevallen kan via de Wmo een maatwerkvoorziening worden verstrekt voor specifieke veiligheidsaanpassingen.

Vanuit civielrechtelijk perspectief blijft de mantelzorgwoning bij duurzame plaatsing een onroerende zaak in de zin van artikel 3:3 Burgerlijk Wetboek. Onvoldoende veiligheidsvoorzieningen kunnen leiden tot aansprakelijkheid op grond van het algemene aansprakelijkheidsrecht (Boek 6 BW) indien schade ontstaat.

De essentie is dat mantelzorgwoningen veilig kunnen worden ingericht voor ouderen met geheugenproblemen, mits wordt voldaan aan de wettelijke bouwtechnische normen en aanvullende zorggerichte maatregelen worden toegepast.

Lees ook ons artikel over Hoe veilig zijn mantelzorgwoningen tegen inbraak?.

Bronnen

• [Besluit] Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) — Brandveiligheid en veiligheid woonfunctie — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Omgevingswet — art. 5.1 — Vergunningplicht bouwactiviteiten — geraadpleegd 2026-02-21
• [EU-Verordening] Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) — Gegevensverwerking — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 — art. 1.1.1 — Definitie mantelzorg — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Burgerlijk Wetboek Boek 6 — Aansprakelijkheid bij schade — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Burgerlijk Wetboek Boek 3 — art. 3:3 — Onroerende zaak — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Wet waardering onroerende zaken — art. 17 — Waardebepaling — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Algemene wet bestuursrecht — Handhaving — geraadpleegd 2026-02-21
• [Uitleg] IPLO — Bouwtechnische eisen onder de Omgevingswet — geraadpleegd 2026-02-21