Zijn mantelzorgwoningen onderdeel van het woningtekortbeleid?

Mantelzorgwoningen zijn geen afzonderlijke categorie in het nationale woningtekortbeleid, maar worden wel regelmatig genoemd in beleidsstukken over flexibel wonen en zorggerelateerde woonvormen. Zij worden gezien als een manier om binnen bestaande percelen extra woonruimte te creëren zonder nieuwe grootschalige woningbouw.

Kort samengevat: mantelzorgwoningen zijn geen formeel onderdeel van het woningbouwprogramma, maar dragen indirect bij aan het benutten van bestaande woonruimte.

Het nationale woningtekortbeleid richt zich primair op reguliere woningbouw, vastgelegd in nationale woonagenda’s en woningbouwafspraken. Mantelzorgwoningen vallen daar niet als afzonderlijke categorie onder, maar kunnen lokaal worden gestimuleerd als onderdeel van beleid gericht op langer zelfstandig wonen en vergrijzing.

Onder de Omgevingswet worden mantelzorgwoningen planologisch geregeld via het omgevingsplan. Artikel 5.1 bepaalt of voor de bouw of het gebruik een vergunning nodig is. Gemeenten kunnen in hun woonvisie opnemen dat zij mantelzorgwoningen faciliteren om druk op de reguliere woningmarkt te verminderen.

Een concreet voorbeeld: een gemeente met een vergrijzende bevolking stimuleert plaatsing van mantelzorgwoningen om ouderen langer zelfstandig te laten wonen en zo de druk op zorginstellingen en reguliere huurwoningen te verlagen.

Bouwtechnisch moeten mantelzorgwoningen voldoen aan de eisen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Zij worden niet als aparte woningcategorie in landelijke statistieken voor woningbouwproductie geregistreerd.

Vanuit juridisch perspectief blijven mantelzorgwoningen bij duurzame plaatsing onroerende zaken in de zin van artikel 3:3 Burgerlijk Wetboek. Voor de Wet waardering onroerende zaken (artikel 17) worden zij meegenomen in de waardebepaling van het perceel.

Wat bij de gemeente moet worden nagegaan, is of lokaal beleid mantelzorgwoningen actief stimuleert als onderdeel van woon- of zorgbeleid.

De essentie is dat mantelzorgwoningen geen formele pijler van het landelijke woningtekortbeleid vormen, maar lokaal wel worden ingezet als flexibele oplossing binnen bestaand vastgoed.

Lees ook ons artikel over Zijn mantelzorgwoningen verplaatsbaar?.

Bronnen

• [Wet] Omgevingswet — art. 5.1 — Vergunningplicht bouw- en gebruiksactiviteiten — geraadpleegd 2026-02-21
• [Besluit] Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) — Bouwtechnische eisen woonfunctie — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 — art. 1.1.1 — Definitie mantelzorg — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Burgerlijk Wetboek Boek 3 — art. 3:3 — Onroerende zaak — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Wet waardering onroerende zaken — art. 17 — Waardebepaling — geraadpleegd 2026-02-21
• [Uitleg] Rijksoverheid — Nationale woonagenda — geraadpleegd 2026-02-21
• [Uitleg] VNG — Langer zelfstandig wonen beleid — geraadpleegd 2026-02-21