Zijn mantelzorgwoningen geschikt voor mantelzorg bij psychische problemen?

Mantelzorgwoningen zijn niet beperkt tot fysieke zorgbehoeften. Zij kunnen ook worden ingezet bij psychische problematiek, zoals ernstige angststoornissen, depressie of andere langdurige mentale aandoeningen. Juridisch is doorslaggevend of sprake is van mantelzorg zoals gedefinieerd in artikel 1.1.1 van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015).

Kort samengevat: zorg bij psychische problemen valt onder mantelzorg wanneer deze langdurig en onbetaald wordt verleend binnen een sociale relatie.

Onder de Omgevingswet wordt een mantelzorgwoning planologisch toegestaan als bijbehorend bouwwerk met zelfstandig gebruik zolang de bewoning samenhangt met een mantelzorgrelatie. Artikel 5.1 bepaalt of voor de bouw of het gebruik een vergunning nodig is. De aard van de zorg (lichamelijk of psychisch) is planologisch niet doorslaggevend; bepalend is de mantelzorgrelatie.

Bouwtechnisch moet de woning voldoen aan de eisen voor woonfuncties uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), waaronder veiligheid, ventilatie, daglicht en brandveiligheid. In sommige situaties kunnen aanvullende aanpassingen wenselijk zijn, bijvoorbeeld geluidsisolatie of een prikkelarme inrichting.

Een concreet voorbeeld: een jongvolwassene met ernstige psychische problematiek woont in een mantelzorgwoning in de tuin van de ouders, die dagelijks ondersteuning bieden. De woning is zelfstandig maar nabij de hoofdwoning gesitueerd. Dit valt binnen de mantelzorgregeling.

Wanneer echter sprake is van professionele behandeling of bedrijfsmatige zorgverlening, kan dit planologisch anders worden beoordeeld. Structurele exploitatie als zorginstelling kan in strijd zijn met het omgevingsplan.

Vanuit civielrechtelijk perspectief wordt de woning bij duurzame plaatsing aangemerkt als onroerende zaak in de zin van artikel 3:3 Burgerlijk Wetboek. De aard van de zorgvraag verandert deze kwalificatie niet.

Voor de Wet waardering onroerende zaken (artikel 17) wordt de woning meegenomen in de WOZ-waardering zolang zij duurzaam met de grond is verbonden.

De essentie is dat mantelzorgwoningen geschikt kunnen zijn voor zorg bij psychische problemen, mits sprake is van mantelzorg in juridische zin en het gebruik planologisch is toegestaan.

Lees ook ons artikel over Zijn mantelzorgwoningen geschikt voor rolstoelgebruikers?.

Bronnen

• [Wet] Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 — art. 1.1.1 — Definitie mantelzorg — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Omgevingswet — art. 5.1 — Vergunningplicht bouw- en gebruiksactiviteiten — geraadpleegd 2026-02-21
• [Besluit] Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) — Eisen woonfunctie — geraadpleegd 2026-02-21
• [Besluit] Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) — Omgevingsplanregels gebruik — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Burgerlijk Wetboek Boek 3 — art. 3:3 — Onroerende zaak — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Wet waardering onroerende zaken — art. 17 — Waardebepaling — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Algemene wet bestuursrecht — Handhaving — geraadpleegd 2026-02-21
• [Uitleg] IPLO — Mantelzorgwoning onder de Omgevingswet — geraadpleegd 2026-02-21