Zijn er tweedehands aanbieders?

Er zijn in Nederland aanbieders die tweedehands of gebruikte mantelzorgwoningen verkopen. Dit betreft doorgaans prefab of modulaire units die eerder op een ander perceel hebben gestaan en na beëindiging van een zorgsituatie opnieuw op de markt worden gebracht. Vanuit juridisch perspectief is het onderscheid tussen nieuw en tweedehands echter niet doorslaggevend.

Kort samengevat: tweedehands mantelzorgwoningen zijn verkrijgbaar, maar bij herplaatsing moet volledig opnieuw worden getoetst aan het omgevingsrecht en de bouwtechnische eisen.

De verkoop van een tweedehands mantelzorgwoning is een civielrechtelijke transactie waarop Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek van toepassing is. Het gaat om een koopovereenkomst waarbij de koper het bouwwerk verwerft als roerende zaak zolang het niet duurzaam met de grond is verbonden.

Zodra de woning op een nieuw perceel wordt geplaatst en duurzaam met de grond wordt verenigd, kwalificeert zij als onroerende zaak in de zin van artikel 3:3 Burgerlijk Wetboek. Op dat moment wordt de woning onderdeel van het perceel en is het publiekrechtelijke kader volledig van toepassing.

Artikel 5.1 van de Omgevingswet bepaalt of voor de plaatsing een omgevingsvergunning nodig is. Ook bij herplaatsing moet worden beoordeeld of het bouwwerk vergunningvrij kan worden gerealiseerd als bijbehorend bouwwerk binnen de maximale oppervlakte van het omgevingsplan. Het feit dat de woning eerder legaal elders stond, geeft geen automatisch recht op herplaatsing op een andere locatie.

Daarnaast moet de woning voldoen aan de actuele bouwtechnische eisen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Oudere units kunnen mogelijk niet voldoen aan huidige normen voor brandveiligheid, ventilatie of energieprestatie. In dat geval moeten aanpassingen worden uitgevoerd voordat de woning in gebruik kan worden genomen.

Een concreet voorbeeld: een mantelzorgwoning van 45 m² wordt tweedehands gekocht en verplaatst naar een nieuw perceel. Het omgevingsplan staat maximaal 50 m² aan bijbehorende bouwwerken toe. De plaatsing kan vergunningvrij plaatsvinden. Bij controle blijkt echter dat de isolatiewaarden niet voldoen aan de huidige eisen voor energieprestatie. De eigenaar moet aanpassingen doen om te voldoen aan het Bbl.

Wat bij de gemeente moet worden nagegaan, is of herplaatsing binnen het omgevingsplan past, of aanvullende vergunningen nodig zijn en of de mantelzorgrelatie aanwezig is conform artikel 1.1.1 van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015).

Vanuit fiscaal perspectief wordt de woning bij duurzame plaatsing meegenomen in de WOZ-waardering op grond van artikel 17 Wet WOZ.

De essentie is dat tweedehands aanbieders bestaan, maar dat iedere herplaatsing juridisch wordt behandeld als een nieuwe bouwactiviteit. Zowel planologische als bouwtechnische toetsing blijft verplicht, ongeacht de eerdere gebruiksgeschiedenis van de woning.

Lees ook ons artikel over Wat is het verschil tussen een mantelzorgwoning en een zorgunit?.

Bronnen

• [Wet] Burgerlijk Wetboek Boek 7 — Koopovereenkomst — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Burgerlijk Wetboek Boek 3 — art. 3:3 — Onroerende zaak — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Omgevingswet — art. 5.1 — Vergunningplicht bouwactiviteiten — geraadpleegd 2026-02-21
• [Besluit] Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) — Bouwtechnische eisen woonfunctie — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 — art. 1.1.1 — Definitie mantelzorg — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Wet waardering onroerende zaken — art. 17 — Waardebepaling — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Algemene wet bestuursrecht — Handhaving en vergunningprocedure — geraadpleegd 2026-02-21
• [Uitleg] IPLO — Herplaatsing bouwwerken onder de Omgevingswet — geraadpleegd 2026-02-21
• [Uitleg] Rijksoverheid — Vergunningvrij bouwen bijgebouwen — geraadpleegd 2026-02-21