Zijn er mantelzorgwoningen met domotica en zorgsystemen?

Mantelzorgwoningen kunnen worden uitgerust met domotica en geavanceerde zorgsystemen, zoals valdetectie, slimme verlichting, automatische deuropeners, cameratoezicht en noodoproepsystemen. Deze technologieën zijn bedoeld om zelfredzaamheid te vergroten en toezicht op afstand mogelijk te maken. Juridisch verandert de toepassing van domotica niets aan de kwalificatie van de woning als woonfunctie onder de Omgevingswet.

Kort samengevat: domotica is technisch goed mogelijk, maar moet worden geïntegreerd binnen de bouwtechnische eisen van het Bbl en binnen het kader van privacy- en gegevensbeschermingsregels.

Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) stelt eisen aan installaties in woonfuncties, waaronder elektrische veiligheid en brandveiligheid. Domoticasystemen die zijn geïntegreerd in de elektrische installatie moeten voldoen aan de aangewezen normen voor elektrische veiligheid. Onjuiste installatie kan leiden tot strijd met de bouwtechnische voorschriften.

Daarnaast kan bij zorgtechnologie sprake zijn van verwerking van persoonsgegevens, bijvoorbeeld bij cameratoezicht of sensoren die gedrag registreren. In dat geval is de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) van toepassing. De gebruiker of aanbieder van het systeem moet zorgen voor rechtmatige verwerking van persoonsgegevens en passende beveiligingsmaatregelen.

Een concreet voorbeeld: een mantelzorgwoning van 50 m² wordt uitgerust met bewegingssensoren die automatisch verlichting inschakelen en een alarmsysteem dat bij een valmelding een signaal stuurt naar een familielid. De installatie wordt uitgevoerd conform de geldende elektrische normen. De persoonsgegevens die via het systeem worden verwerkt, worden beveiligd en alleen toegankelijk gemaakt voor bevoegde personen.

Wat bij de gemeente moet worden nagegaan, is of aanvullende eisen gelden voor installaties of bouwkundige aanpassingen in het omgevingsplan. De aanwezigheid van domotica heeft doorgaans geen invloed op de vergunningplicht, tenzij bouwkundige aanpassingen nodig zijn.

Het gebruik van de woning moet gekoppeld blijven aan een mantelzorgrelatie zoals gedefinieerd in artikel 1.1.1 van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015). De toepassing van zorgtechnologie kan in sommige gevallen onderdeel zijn van een maatwerkvoorziening onder de Wmo.

Vanuit civielrechtelijk perspectief blijft de mantelzorgwoning bij duurzame plaatsing een onroerende zaak in de zin van artikel 3:3 Burgerlijk Wetboek. De integratie van vaste installaties kan de waarde beïnvloeden en wordt meegenomen in de WOZ-waardering conform artikel 17 Wet WOZ.

De essentie is dat mantelzorgwoningen technisch volledig kunnen worden uitgerust met domotica en zorgsystemen. Juridisch moeten deze systemen voldoen aan bouwtechnische veiligheidsnormen en aan privacywetgeving, zonder dat zij de planologische status van de woning wijzigen.

Lees ook ons artikel over Zijn mantelzorgwoningen verplaatsbaar?.

Bronnen

• [Besluit] Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) — Installaties en elektrische veiligheid — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Omgevingswet — art. 5.1 — Vergunningplicht bouwactiviteiten — geraadpleegd 2026-02-21
• [EU-Verordening] Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) — Gegevensverwerking en beveiliging — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 — art. 1.1.1 — Definitie mantelzorg — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Burgerlijk Wetboek Boek 3 — art. 3:3 — Onroerende zaak — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Wet waardering onroerende zaken — art. 17 — Waardebepaling — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Algemene wet bestuursrecht — Handhaving bouwvoorschriften — geraadpleegd 2026-02-21
• [Uitleg] IPLO — Bouwtechnische eisen onder de Omgevingswet — geraadpleegd 2026-02-21
• [Uitleg] Rijksoverheid — Privacy bij zorgtechnologie — geraadpleegd 2026-02-21