Kunnen mantelzorgwoningen ook tijdelijk worden ingezet voor revalidatie?

Mantelzorgwoningen kunnen ook tijdelijk worden ingezet voor revalidatie na bijvoorbeeld een operatie of ongeval. Juridisch wordt hierbij niet gekeken naar de medische aard van de zorg, maar naar de vraag of sprake is van mantelzorg in de zin van artikel 1.1.1 van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015). De duur van de zorg is niet doorslaggevend, zolang sprake is van langdurige en onbetaalde zorg voortvloeiend uit een sociale relatie.

Kort samengevat: tijdelijke inzet voor revalidatie is mogelijk wanneer sprake is van mantelzorg en het gebruik past binnen het omgevingsplan.

Onder de Omgevingswet wordt het gebruik van een mantelzorgwoning gereguleerd via het omgevingsplan. Artikel 5.1 bepaalt dat voor gebruik in strijd met het omgevingsplan een omgevingsvergunning nodig kan zijn. Een mantelzorgwoning wordt doorgaans toegestaan als bijbehorend bouwwerk bij een hoofdwoning, mits het gebruik gekoppeld is aan mantelzorg.

De revalidatieperiode kan enkele weken of maanden duren. Zolang de bewoning verband houdt met een zorgrelatie zoals bedoeld in de Wmo 2015, blijft het gebruik juridisch gerechtvaardigd. Indien de bewoning feitelijk neerkomt op tijdelijke verhuur zonder zorgrelatie, kan dit worden aangemerkt als strijdig gebruik.

Bouwtechnisch moet de woning voldoen aan de eisen voor woonfuncties uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), waaronder veiligheid, ventilatie en energieprestatie. Indien tijdens revalidatie extra voorzieningen worden geplaatst, zoals tilliften of aangepaste sanitaire voorzieningen, moeten deze veilig worden geïntegreerd.

Een concreet voorbeeld: een persoon herstelt drie maanden na een heupoperatie en verblijft tijdelijk in een mantelzorgwoning in de tuin van een familielid. De familie verleent onbetaalde zorg en ondersteuning. De woning voldoet aan de bouwtechnische eisen en het gebruik past binnen de mantelzorgdefinitie. Dit is juridisch toegestaan.

Wat bij de gemeente moet worden nagegaan, is of het omgevingsplan specifieke regels bevat over duur van gebruik en of beëindiging van de zorgrelatie gemeld moet worden.

Vanuit civielrechtelijk perspectief blijft de woning bij duurzame plaatsing een onroerende zaak in de zin van artikel 3:3 Burgerlijk Wetboek. Tijdelijk gebruik voor revalidatie heeft geen invloed op deze kwalificatie. Voor de Wet waardering onroerende zaken (artikel 17) wordt de woning meegenomen in de waardebepaling zolang zij rechtmatig aanwezig is.

De essentie is dat tijdelijke inzet voor revalidatie mogelijk is, mits sprake is van mantelzorg in juridische zin en het gebruik binnen het omgevingsplan valt. De duur van de zorg is minder bepalend dan de aard van de relatie en het gebruik.

Lees ook ons artikel over Zijn mantelzorgwoningen permanent of tijdelijk?.

Bronnen

• [Wet] Omgevingswet — art. 5.1 — Gebruik in strijd met omgevingsplan — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 — art. 1.1.1 — Definitie mantelzorg — geraadpleegd 2026-02-21
• [Besluit] Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) — Bouwtechnische eisen woonfunctie — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Burgerlijk Wetboek Boek 3 — art. 3:3 — Onroerende zaak — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Wet waardering onroerende zaken — art. 17 — Waardebepaling — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Algemene wet bestuursrecht — Handhaving — geraadpleegd 2026-02-21
• [Besluit] Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) — Omgevingsplanregels — geraadpleegd 2026-02-21
• [Uitleg] IPLO — Mantelzorgwoning en gebruik onder de Omgevingswet — geraadpleegd 2026-02-21
• [Uitleg] Rijksoverheid — Wmo en mantelzorg — geraadpleegd 2026-02-21