Kan een mantelzorgwoning worden aangepast aan dementiezorg?

Een mantelzorgwoning kan specifiek worden aangepast aan de behoeften van iemand met dementie. Deze aanpassingen hebben betrekking op veiligheid, overzichtelijkheid, prikkelreductie en toezicht. Juridisch blijft de woning een woonfunctie in de zin van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en valt zij onder het kader van de Omgevingswet.

Kort samengevat: dementiezorg-aanpassingen zijn technisch mogelijk en juridisch toegestaan, zolang de woning voldoet aan de bouwtechnische eisen en het gebruik gekoppeld blijft aan mantelzorg.

Bij dementiezorg spelen specifieke ontwerpkeuzes een rol. Denk aan overzichtelijke indelingen, vermijding van drempels, veilige kookvoorzieningen, automatische uitschakeling van apparaten en valdetectiesystemen. Deze voorzieningen moeten veilig worden geïntegreerd in de elektrische en bouwkundige installaties conform de eisen van het Bbl.

Brandveiligheid is extra relevant bij bewoners met cognitieve beperkingen. Het Bbl stelt eisen aan rookmelders, vluchtwegen en brandwerendheid. In een mantelzorgwoning voor iemand met dementie kan extra aandacht nodig zijn voor duidelijke vluchtroutes en visuele signalering.

Domotica kan worden ingezet om toezicht te ondersteunen, bijvoorbeeld via bewegingssensoren of dwaaldetectie. Wanneer persoonsgegevens worden verwerkt, is de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) van toepassing.

Een concreet voorbeeld: een mantelzorgwoning van 55 m² wordt aangepast met een open plattegrond, afgeronde hoeken, een kookplaat met automatische uitschakeling en een deur met alarmsysteem dat waarschuwt bij nachtelijk dwalen. De installatie wordt uitgevoerd conform de bouwtechnische veiligheidsnormen.

Wat bij de gemeente moet worden nagegaan, is of aanvullende bouwkundige wijzigingen een vergunning vereisen op grond van artikel 5.1 Omgevingswet. Meestal zijn interne aanpassingen vergunningvrij, maar structurele wijzigingen kunnen een vergunningplicht oproepen.

De mantelzorgrelatie moet blijven voldoen aan artikel 1.1.1 van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015). In sommige gevallen kan een maatwerkvoorziening worden toegekend voor specifieke zorgaanpassingen.

Vanuit civielrechtelijk perspectief blijft de woning bij duurzame plaatsing een onroerende zaak in de zin van artikel 3:3 Burgerlijk Wetboek. Aanpassingen voor dementiezorg kunnen invloed hebben op de marktwaarde en worden meegenomen in de WOZ-waardering conform artikel 17 Wet WOZ.

De essentie is dat een mantelzorgwoning goed kan worden aangepast aan dementiezorg, mits alle bouwtechnische veiligheidsnormen worden nageleefd en privacy- en zorgwetgeving in acht wordt genomen.

Lees ook ons artikel over Kan een mantelzorgwoning worden aangesloten op nutsvoorzieningen?.

Bronnen

• [Besluit] Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) — Brandveiligheid en bruikbaarheid woonfunctie — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Omgevingswet — art. 5.1 — Vergunningplicht bouwactiviteiten — geraadpleegd 2026-02-21
• [EU-Verordening] Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) — Gegevensverwerking — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 — art. 1.1.1 — Definitie mantelzorg — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 — Maatwerkvoorziening woningaanpassing — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Burgerlijk Wetboek Boek 3 — art. 3:3 — Onroerende zaak — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Wet waardering onroerende zaken — art. 17 — Waardebepaling — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Algemene wet bestuursrecht — Handhaving — geraadpleegd 2026-02-21
• [Uitleg] IPLO — Bouwtechnische eisen onder de Omgevingswet — geraadpleegd 2026-02-21