Is een mantelzorgwoning verplaatsbaar naar een nieuwe locatie?

Een mantelzorgwoning is in veel gevallen technisch verplaatsbaar, vooral wanneer het gaat om prefab of modulaire units. Juridisch betekent verplaatsbaarheid echter niet dat herplaatsing zonder nieuwe toetsing is toegestaan. Iedere plaatsing op een nieuwe locatie wordt beschouwd als een zelfstandige bouwactiviteit in de zin van de Omgevingswet.

Kort samengevat: een mantelzorgwoning kan fysiek worden verplaatst, maar moet op de nieuwe locatie opnieuw voldoen aan het omgevingsplan en de bouwregels.

Artikel 5.1 van de Omgevingswet bepaalt dat voor het bouwen van een bouwwerk een omgevingsvergunning nodig kan zijn. Wanneer een mantelzorgwoning wordt verwijderd en op een ander perceel wordt geplaatst, is sprake van een nieuwe bouwactiviteit. Of deze vergunningvrij kan plaatsvinden, hangt af van de regels voor bijbehorende bouwwerken op het nieuwe perceel.

Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) bevat de landelijke bouwtechnische eisen voor woonfuncties. Ook bij herplaatsing moet de woning voldoen aan de eisen voor constructieve veiligheid, brandveiligheid, ventilatie en energieprestatie. Indien de woning ouder is, kan het noodzakelijk zijn om aanpassingen te doen om aan actuele normen te voldoen.

Daarnaast moet het zelfstandige gebruik op de nieuwe locatie gekoppeld zijn aan een mantelzorgrelatie zoals gedefinieerd in artikel 1.1.1 van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015). Zonder zorgrelatie is zelfstandig gebruik niet toegestaan binnen de uitzonderingsregeling voor mantelzorgwoningen.

Een concreet voorbeeld: een mantelzorgwoning van 50 m² wordt verwijderd na beëindiging van de zorgsituatie en verplaatst naar een ander perceel in een andere gemeente. Op het nieuwe perceel zijn al meerdere bijgebouwen aanwezig. Het omgevingsplan staat maximaal 80 m² toe, terwijl de bestaande bijgebouwen samen 60 m² beslaan. De woning kan dan slechts 20 m² vergunningvrij worden geplaatst; voor de volledige 50 m² is een vergunning vereist.

Wat bij de gemeente moet worden nagegaan, is of het perceel voldoende bebouwingsruimte biedt, of aanvullende eisen gelden in het buitengebied en of een vergunning nodig is. Ook moet worden gecontroleerd of de fundering en aansluiting op nutsvoorzieningen opnieuw moeten worden gerealiseerd volgens de geldende technische normen.

Civielrechtelijk geldt dat een mantelzorgwoning bij verwijdering tijdelijk als roerende zaak kan worden beschouwd. Zodra zij duurzaam met de grond wordt verbonden op de nieuwe locatie, wordt zij opnieuw aangemerkt als onroerende zaak in de zin van artikel 3:3 Burgerlijk Wetboek. Voor de Wet WOZ (artikel 17) wordt de waarde meegenomen in de waardering van het nieuwe perceel.

De essentie is dat verplaatsbaarheid flexibiliteit biedt, maar geen vrijstelling van regelgeving. Iedere nieuwe locatie vereist een volledige toetsing aan het omgevingsplan en de bouwtechnische eisen.

Lees ook ons artikel over Zijn mantelzorgwoningen verplaatsbaar?.

Bronnen

• [Wet] Omgevingswet — art. 5.1 — Vergunningplicht bouwactiviteiten — geraadpleegd 2026-02-21
• [Besluit] Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) — Bouwtechnische eisen woonfunctie — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 — art. 1.1.1 — Definitie mantelzorg — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Burgerlijk Wetboek Boek 3 — art. 3:3 — Onroerende zaak — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Wet waardering onroerende zaken — art. 17 — Waardebepaling — geraadpleegd 2026-02-21
• [Besluit] Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) — Omgevingsplanregels — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Algemene wet bestuursrecht — Vergunningprocedure en handhaving — geraadpleegd 2026-02-21
• [Uitleg] IPLO — Herplaatsing bouwwerken onder de Omgevingswet — geraadpleegd 2026-02-21
• [Uitleg] Rijksoverheid — Vergunningvrij bouwen bijgebouwen — geraadpleegd 2026-02-21