Hoeveel mantelzorgwoningen worden er per jaar in Nederland geplaatst?

Er is geen centrale landelijke database waarin het exacte aantal jaarlijks geplaatste mantelzorgwoningen afzonderlijk wordt geregistreerd. Mantelzorgwoningen vallen onder reguliere bouw- en gebruiksactiviteiten binnen de Omgevingswet en worden niet als aparte categorie systematisch landelijk geteld.

Kort samengevat: er is geen exact landelijk jaartotaal beschikbaar; cijfers zijn gebaseerd op gemeentelijke registraties en onderzoeken.

Plaatsing van een mantelzorgwoning kan vergunningvrij of vergunningplichtig zijn op grond van artikel 5.1 van de Omgevingswet. Vergunningplichtige plaatsingen worden geregistreerd in gemeentelijke systemen. Vergunningvrije plaatsingen worden niet altijd afzonderlijk centraal geregistreerd.

Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) bevat de bouwtechnische eisen voor woonfuncties, maar verplicht geen aparte landelijke registratie van dit type bouwwerk.

In onderzoeken van gemeenten en beleidsorganisaties wordt vaak gesproken over enkele duizenden mantelzorgwoningen in Nederland, maar deze cijfers zijn indicatief en gebaseerd op lokale opgaven of enquêtes.

Een concreet voorbeeld: een gemeente publiceert in haar woonvisie dat in een bepaalde periode 50 mantelzorgwoningen zijn gerealiseerd. Deze cijfers worden lokaal verzameld en niet automatisch doorgezet naar een landelijke databank als aparte categorie.

Wat bij landelijke instanties moet worden nagegaan, is of cijfers zijn opgenomen in rapportages over woningbouw, bijgebouwen of zorggerelateerd wonen. Vaak worden mantelzorgwoningen meegenomen in bredere categorieën zoals bijbehorende bouwwerken of tijdelijke woonoplossingen.

Vanuit juridisch perspectief is het aantal geplaatste woningen niet bepalend voor de rechtspositie. Elke individuele plaatsing moet voldoen aan artikel 5.1 Omgevingswet en aan de bouwtechnische eisen van het Bbl.

De essentie is dat er geen exact landelijk jaartotaal bestaat. Het aantal geplaatste mantelzorgwoningen wordt voornamelijk lokaal geregistreerd en slechts indicatief gerapporteerd in beleidsstukken.

Lees ook ons artikel over Welke bedrijven leveren mantelzorgwoningen in Nederland?.

Bronnen

• [Wet] Omgevingswet — art. 5.1 — Vergunningplicht bouwactiviteiten — geraadpleegd 2026-02-21
• [Besluit] Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) — Bouwtechnische eisen woonfunctie — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Algemene wet bestuursrecht — Registratie vergunningen — geraadpleegd 2026-02-21
• [Besluit] Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) — Omgevingsplanregels — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 — art. 1.1.1 — Definitie mantelzorg — geraadpleegd 2026-02-21
• [Uitleg] VNG — Gemeentelijke cijfers woningbouw — geraadpleegd 2026-02-21
• [Uitleg] Rijksoverheid — Wonen en zorgbeleid — geraadpleegd 2026-02-21