Heeft een mantelzorgwoning een badkamer en keuken?

Een mantelzorgwoning is in de praktijk vrijwel altijd uitgerust met een eigen badkamer en keuken. Dit is noodzakelijk om de woning als zelfstandige woonfunctie te kunnen gebruiken. Juridisch wordt een mantelzorgwoning die zelfstandig bewoonbaar is aangemerkt als woonfunctie in de zin van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl).

Kort samengevat: voor zelfstandig gebruik moet een mantelzorgwoning beschikken over eigen sanitaire voorzieningen en kookgelegenheid die voldoen aan de eisen van het Bbl.

Het Bbl stelt eisen aan woonfuncties op het gebied van bruikbaarheid, gezondheid en veiligheid. Dat betekent dat de woning moet beschikken over voorzieningen voor hygiëne (zoals toilet en douche) en een mogelijkheid tot bereiding van voedsel. Daarnaast moeten ventilatie, watervoorziening en afvoer van afvalwater voldoen aan de technische voorschriften.

Wanneer een bestaand bijgebouw wordt omgebouwd tot mantelzorgwoning, moet het worden aangepast om te voldoen aan deze eisen. Een garage zonder sanitaire voorzieningen kan niet zonder verbouwing als zelfstandige woonfunctie worden gebruikt.

Een concreet voorbeeld: een mantelzorgwoning van 45 m² wordt uitgerust met een compacte keuken, een badkamer met douche en toilet, en een aparte slaapkamer. De ventilatie wordt aangelegd conform de eisen uit het Bbl. Hierdoor kwalificeert de woning als zelfstandige woonfunctie.

Wat bij de gemeente moet worden nagegaan, is of het omgevingsplan zelfstandige bewoning toestaat en of voor de functiewijziging van een bestaand bijgebouw een vergunning nodig is op grond van artikel 5.1 Omgevingswet.

De aanwezigheid van een eigen keuken en badkamer is tevens relevant voor de planologische beoordeling. Een bouwwerk zonder deze voorzieningen kan als bijgebouw worden beschouwd; met deze voorzieningen wordt het als zelfstandige woonruimte aangemerkt, wat extra regels kan oproepen.

Vanuit civielrechtelijk perspectief worden vaste voorzieningen zoals keuken en sanitair bij duurzame plaatsing onderdeel van de onroerende zaak in de zin van artikel 3:3 Burgerlijk Wetboek. Voor de Wet waardering onroerende zaken (artikel 17) kunnen deze voorzieningen invloed hebben op de marktwaarde.

De essentie is dat een mantelzorgwoning in de praktijk beschikt over een eigen badkamer en keuken om zelfstandig te kunnen functioneren. Deze voorzieningen moeten voldoen aan de bouwtechnische eisen van het Bbl en passen binnen het omgevingsplan.

Lees ook ons artikel over Heeft de notaris een rol bij aankoop van een mantelzorgwoning?.

Bronnen

• [Besluit] Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) — Bruikbaarheid en voorzieningen woonfunctie — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Omgevingswet — art. 5.1 — Vergunningplicht bouw- en gebruiksactiviteiten — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Burgerlijk Wetboek Boek 3 — art. 3:3 — Onroerende zaak — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Wet waardering onroerende zaken — art. 17 — Waardebepaling — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 — art. 1.1.1 — Definitie mantelzorg — geraadpleegd 2026-02-21
• [Besluit] Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) — Omgevingsplanregels — geraadpleegd 2026-02-21
• [Wet] Algemene wet bestuursrecht — Handhaving — geraadpleegd 2026-02-21
• [Uitleg] IPLO — Woonfunctie onder de Omgevingswet — geraadpleegd 2026-02-21
• [Uitleg] Rijksoverheid — Eisen aan woonvoorzieningen — geraadpleegd 2026-02-21